“In de Wet inburgering 2021 is de gemeente verantwoordelijk voor het organiseren van taalonderwijs. Maar inwoners die daarvoor zijn ingeburgerd, moesten dit zelf regelen. Velen hebben zich de taal niet eigen gemaakt, met grote gevolgen voor hun kansen op de arbeidsmarkt. Daar willen we hen nu graag bij ondersteunen.”
Corné van Nispen is ontwikkelaar bij Werkplein, de organisatie die de Participatiewet voor Halderberge en vijf andere gemeenten uitvoert. Hij ziet: “Veel van deze oud-inburgeraars spreken nauwelijks nog Nederlands. Zij hebben destijds geen goede basis opgebouwd. En taal vervliegt als je er niet mee kunt oefenen. De meesten willen graag meedoen en aan het werk, maar kunnen dat nu niet.” Met het taalprogramma Praat Slim Nederlands brengen de gemeente en Werkplein, of beter gezegd, de deelnemers zelf, daar verandering in.
Tien minuten
Praat Slim Nederlands van de English Education Group bestaat uit modules van tien weken. In die tien weken werken de deelnemers voornamelijk thuis, via een online platform, in hun eigen tempo, op een zelfgekozen moment. Ze leren woorden, oefenen hun uitspraak en maken schrijfopdrachten. Een docent kijkt het huiswerk na en geeft grondige feedback. Eens in de twee weken komen de deelnemers bij elkaar voor een klassikale les, het bespreken van het huiswerk en korte presentaties voor de groep.
Het volgen van de lessen kost 10 minuten per dag en 50 minuten per week; dat blijkt effectiever dan één keer per week een lange sessie. Wie het huiswerk niet maakt of niet naar de lessen komt, kan rekenen op een telefoontje van de docent. Van Nispen en zijn collega’s hoeven zich vooral bezig te houden met de selectie van deelnemers en de opvolging na het behalen van hun certificaat.
Potentie
Bij de eerste pilot met dit taalprogramma had Werkplein geen capaciteit om deelnemers te benaderen. Argyriadis: “We nodigden daarom zelf alle Halderbergse inwoners met een bijstandsuitkering en migratieachtergrond uit – per brief, in het Nederlands. Daarop kregen we tien reacties, waarna acht deelnemers de lessen succesvol afrondden – we zagen toen de potentie van dit aanbod. Het was daarom fijn dat Werkplein voor de tweede ronde wel de mogelijkheid had om inwoners uit te nodigen.” Van Nispen: “Onze ontwikkelaars hebben samen met de gebiedsverbinder een selectie gemaakt van oud-inburgeraars in het werkgebied Halderberge: mensen tot 55 jaar met enige computerkennis die in hun eigen taal kunnen lezen en schrijven. 40 kandidaten zijn persoonlijk benaderd door onze klantmanagers, 25 doorliepen het het traject en 22 van hen zijn geslaagd.”
Met een missie
Als mensen enthousiast zijn, doen ze vaak meer dan van ze gevraagd wordt, weet Van Nispen. Als beheerder kon hij op de achtergrond meekijken in de digitale leeromgeving van de deelnemers. “De meesten liepen steeds voor op de lesstof. Er waren er altijd wel een paar die ’s nachts aan hun huiswerk zaten. En sommige deelnemers hebben in tien weken niet één, maar twee of zelfs drie taalmodules afgerond; die hebben echt een missie.” Dat deelnemers zelf kunnen bepalen wanneer zij leren, is een belangrijke succesfactor, zegt hij. “Net als de betrokkenheid van de docenten.”
De deelnemers ontvangen hun certificaat in de pas gerenoveerde raadszaal. Wethouder Thomas Melisse (inburgering): “Het gemeentehuis is van alle inwoners van Halderberge. We vinden het daarom leuk om deze mensen, die zo hard gewerkt hebben, hier te verwelkomen voor de uitreiking. Met een drankje en wat lekkers hebben we er een welverdiend feestje van gemaakt en een mooie afsluiting van het traject.”
Argyriadis was ook bij de uitreiking: “Er werd een audiofragment afgespeeld van een deelnemer die vertelde dat zij zich dankzij de lessen verstaanbaar kan maken en hoeveel dit voor haar betekent. Ik keek om me heen, zag de blije gezichten en de trots van de anderen. Ja, dat was een mooi moment.”
Op maat
Blijven oefenen met taal is belangrijk. Dat is deels eigen verantwoordelijkheid, maar daartoe moeten mensen ook kansen aangereikt krijgen, vindt Van Nispen. Hij en zijn collega’s bekijken daarom voor elke deelnemer welke vervolgstappen mogelijk zijn. “De een durft nu dankzij de taallessen zelf naar de supermarkt, voor een ander is betaald werk een optie.”
Zo wilde een van hen niets liever dan vrachtwagenchauffeur worden. Voor hem heeft de aanbieder een lesmodule op maat samengesteld, gericht op wat vaktaal en het begrijpen van werkinstructies. “Een ondernemer uit de regio had er wel vertrouwen in, ‘ik ga jou lesgeven.’ En ja hoor, een tijdje terug heeft de man zijn rijbewijs gehaald. Geweldig, hè.” Argyriadis: “We hebben hem namens de gemeente een kaartje gestuurd.”
Dankzij vrijwilligers
Praat Slim Nederlands behoort inmiddels tot het reguliere aanbod van Werkplein. Voor nieuwe én eerdere deelnemers (zij mogen doorstromen naar een volgend level). De kosten voor het taalprogramma worden betaald uit het Participatiebudget. “Maar”, zegt Argyriadis, “zonder vrijwilligers was het niet gelukt.” Leden van de lokale Lions Club, een wereldwijd netwerk dat zich inzet voor maatschappelijke doelen, ondersteunen de deelnemers tijdens de lessen in het gemeentehuis. En de Roosendaalse Rotary stelde laptops beschikbaar aan de eerste lichting cursisten. “Zakenmensen met mooie carrières”, zo beschrijft Van Nispen hen. “Mooi om deze groepen met elkaar in contact te brengen.” Argyriadis: “Dat geluk moet je hebben of opzoeken.”
Inmiddels voorziet Werkplein de deelnemers van een laptop. “In principe voor gebruik tijdens de cursus, maar tenzij mensen afhaken, mogen ze ‘m houden”, aldus Van Nispen.
Wethouder Melisse raadt elke gemeente een taalaanbod voor oud-inburgeraars aan. “Het verworven taalniveau is niet meteen hoog. Maar door de behapbaarheid en eigen regie bij het leren zetten mensen toch snel stapjes, wat hen motiveert om door te gaan.” Voor wie dat nog niet had gedaan: “Bedenk je eens hoe fijn het is als zij na verloop van tijd hun kinderen niet meer hoeven vragen om brieven te vertalen. Als ze de communicatie in het ziekenhuis of openbaar vervoer zelf kunnen lezen, een praatje kunnen maken op straat en werkgevers treffen die het met hen zien zitten. Taal is de essentiële schakel voor participatie.”
